‘Bernheze en de smaak van de 19^e eeuw’

Alweer voor de vierde keer op rij organiseert de gemeente Bernheze de Open Monumentendag in samenwerking met de werkgroep Open Monumentendag Bernheze. De activiteiten vinden dit jaar plaats op zaterdag 11 september en/of zondag 12 september 2010. Tijdens deze dagen staat het cultureel erfgoed in Bernheze centraal. Voorgaande jaren was het een groot succes met ruim 3.500 bezoekers!

Open Monumentendag

Sinds eind jaren ’80 van de vorige eeuw wordt in het tweede weekend van september de Open Monumentendag door heel Nederland georganiseerd. Dit jaar alweer voor de 24^ste keer. Aan de hand van specifieke thema’s wordt aandacht gevraagd voor de rijkdom aan cultureel erfgoed in Nederland. Denk aan kastelen, kerken, fabriekscomplexen en woonhuizen. Maar ook archeologische opgravingen en cultuurlandschappen! Iedereen is welkom om één van de vele monumenten te bezoeken en om deel te nemen aan een ludieke activiteit.
Voor meer algemene informatie over de Open Monumentendag of programma’s in andere gemeenten, zie www.openmonumentendag.nl

Bernheze en de smaak van de 19^e eeuw

Het landelijk thema dit jaar is ‘de smaak van de 19^e eeuw’. De 19^e eeuw was een veelbewogen eeuw met twee gezichten, dat van de industriële revolutie en technologische vernieuwingen enerzijds, en dat van teruggrijpen naar vroeger tijden anderzijds. Dit laatste uitte zich onder andere qua architectuur in inspiratie op eerdere bouwstijlen, de zogenaamde neostijlen.  

Helaas kent Bernheze qua architectuur minder typische 19^e eeuws gebouwen (zoals fabrieken, watertorens, gemalen, stationsgebouwen etc.). Toch zijn er weer diverse monumenten geopend voor bezoek. Tijdens uw bezoek wordt, indien mogelijk, wel op de 19^e eeuwse elementen of sporen gewezen. Het thema biedt echter nog meer mogelijkheden. Denk bijvoorbeeld aan smaak in de vorm van eten. Er zijn op verschillende plaatsen streekgerechten te proeven, maar ook kunt u tijdens een kookworkshop zelf typisch Brabantse gerechten leren maken of meer te weten komen over de veranderingen aan Kasteel Heeswijk uit de 19^e eeuw.

Binnen kijkje nemen

Het programma bestaat enerzijds uit de openstelling van monumenten tussen 11:00 en 17:00 uur. Op zondag 12 september kunt u bij een groot aantal monumenten binnen een kijkje nemen. Hieronder vindt u een overzicht per kern.

Heesch

Educatief en creatief centrum De Eijnderic, ’t Dorp 92	Boerderij	Een voormalige boerderij met bakhuis en schuur. Vooral de pastelachtige schilderingen in het interieur zijn bijzonder. Op dit moment in gebruik als leslocatie voor De Eijnderic.
Oude Raadhuis, 't Dorp 61	Raadhuis	Het voormalige gemeentehuis van de gemeente Heesch. De raadzaal met, speciaal voor het gemeentehuis gemaakt, meubilair is zeker een bezoekje waard. Momenteel is het pand in gebruik als kantoorpand/restaurant. Het Oude Raadhuis is open op 12 september van 15.00 tot 17.00 uur.
Vinkelsestraat 57	Boerderij	Neem een kijkje in de ‘boerenkeuken’ van deze voormalige boerderij. Thans in gebruik als woonhuis met B&B. Alleen de keuken en het erf zijn te bezichtigen.

Nistelrode

Lambertuskerk Laar 47

Kerk

In opdracht van Rijkswaterstaat werd de kerk in neoclassicistische bouwstijl gebouwd. Op 26 september 1842 werd zij door Mgr. Zwijssen ingewijd en kreeg de naam St. Lambertus. Tweemaal is de kerk vergroot; in 1921 aan de voorkant en in 1925 is een kinderkapel toegevoegd.

Vorstenbosch

Lambertuskerk Kerkstraat 2	Kerk	Onder leiding van pastoor Liebregts werd in 1933 de Lambertuskerk gebouwd, naar ontwerp van Hendrik Christiaan van de Leur. De kerk is gebouwd op het kerkhof van de vroegere Antoniuskapel.
Molen Windlust Kerkstraat 22	Molen	Midden in het dorp staat de molen Windlust die in 1860 werd gebouwd door Johan der Kinderen uit Kaatsheuvel. Tot 1930 was de molen echt in gebruik. Op het moment draait de molen onder beheer van twee vrijwillige molenaars.

Heeswijk-Dinther

Kilsdonkse Molen Kilsdonkseweg 4	Molen	Een bijzonder geheel,  dat bestaat uit een korenmolen (die zowel op wind- als waterkracht werkt) en een oliemolen (door waterkracht aangedreven). Tussen 2003-2009 is de molen geheel in ere hersteld en kan er weer graan gemalen en olie geslagen worden.
Kasteel Heeswijk Kasteel 4	Kasteel	Reeds in het jaar 1080 ontstond er een voorloper van het huidige kasteel, een zogenaamde motte-burcht. In de loop van de Middeleeuwen werd de motte (kasteelheuvel) afgevlakt en werd op de plaats van de burcht een kasteel gebouwd. Kasteel Heeswijk heeft meerdere malen een rol gespeeld in de geschiedenis. Het lukte Prins Maurits rond 1600 tot twee maal toe niet om het kasteel in te nemen. Zijn halfbroer Frederik Hendrik slaagde daar in 1629 wel in, zodat hij vervolgens 's-Hertogenbosch kon belegeren. In 1672 was de Zonnekoning Lodewijk XIV de ongenode gast op Kasteel Heeswijk tijdens zijn strijd tegen de Republiek. Op het eind van de 18e eeuw gebruikte Pichegru, generaal van de Franse Revolutie onder leiding van Napoleon, het kasteel nog als hoofdkwartier. In 1835 kocht gouverneur André, baron van den Bogaerde van Terbrugge het in verval geraakte kasteel en startte meteen een grootse verbouwing. Voor zijn groeiende collectie kunstvoorwerpen en curiosa, van hem en van zijn zoons, de jonkers Louis en Donat, werd het kasteel uitgebreid met onder andere de neogotische Wapenzaal en de IJzertoren.
Meierijsche Museumboerderij Meerstraat 28	Boerderij	Een originele 18e eeuwse boerenhoeve in een bosrijke en romantische omgeving. Het, inmiddels nationaal erkende, museum geeft een uniek beeld van leven, wonen en werken op een boerderij in de Brabantse Meijerij tussen 1900 en 1930.
Abdij van Berne Abdijstraat 49	Abdij	De Norbertijnengemeenschap is de langst bestaande kloostergemeenschap in Nederland. De abdij werd in 1134 gesticht in het gehuchtje Berne aan de Maas vlakbij Heusden. Na een lange bewogen periode hervatte de Abdij van Berne het gemeenschapsleven in 1857 in de toenmalige pastorie van Heeswijk, het zogeheten Slotje. Op zondag 12 september zijn de gebouwen niet van binnen te bezichtigen. Dat kan wel op zaterdag 11 september.
Smederij Thomassen Abdijstraat 45	Smidse	Een winkel/woonhuis (1890) met aangebouwde smederij (1935 in opdracht van mevr. C.L.H. van Oorschot door Berlicumse architect H. Tibosch) en een smeedijzeren travalje uit 1920. Bijzonder aan de smederij is dat op deze locatie al zeker 250 jaar het smidsbedrijf wordt uitgeoefend en dat de inventaris van het bedrijfsgedeelte nagenoeg compleet origineel is.   Sinds 1916 is de smederij in gebruik door de familie Thomassen. Grootvader Marinus Thomassen en zijn vrouw Cisca zijn hier als jong gehuwd stel begonnen. Zoon Frans Thomassen en diens vrouw Marietje runden vervolgens de ‘smis’ met een naast gelegen winkeltje. In 2000 hebben Mary Thomassen en zijn vrouw Henriëtte, als derde generatie de 'familie-eer' in stand gehouden door het pand te kopen. Zij hebben het pand weer geheel op orde gebracht.
Oude Raadhuis Dinther Raadhuisplein 9	Raadhuis	Tijdens een groot driedaags feest (23, 24 en 25 april 1939) werd het ‘nieuwe’ raadhuis van Dinther officieel geopend. Dit was gebouwd ter vervanging van het eerdere raadhuis uit omstreeks 1772. Tot 1969 was het gebouw in gebruik als raadhuis. Daarna was het in handen van de provincie Brabant. Vanaf 2009 heeft het een particuliere eigenaar.
Kasteel Zwanenburg Zwanenburgseweg 6           Nederlands Hervormde Kerk, Kerkstraat 2	Kasteel             Kerk	Zwanenburg is het enige dat over is van de zes middeleeuwse versterkte huizen die Dinther eens rijk was en stamt uit de 14e eeuw. In de 19e eeuw kwam het kasteel in handen van de familie Van Bouwdijk Bastiaanse die het nog steeds bezit.   In 1822 werd een eenvoudig zaalkerkje opgetrokken ten behoeve van de protestanten in de gemeente. Ook de naastgelegen pastorie dateert uit begin 19e eeuw.

Zie de website www.openmonumentendag.nl voor uitgebreide beschrijvingen van de verschillende monumenten.

Monumenten beleven

Naast de opengestelde monumenten is er ook veel te beleven.

Kookworkshop streekgerechten
De Eijnderic organiseert drie keer een kookworkshop waarbij u typisch Brabantse gerechten leert bereiden zoals het worstenbroodje of aardappelsoep. De workshops vinden plaats om 11:00 uur, 13:00 uur of 15:00 uur in Heesch. Per keer kunnen maximaal 10 personen deelnemen. De kosten zijn € 7,50 per persoon. Bent u geïnteresseerd, informeer dan bij de gemeente of er nog plaats is via telefoon (0412 – 45 88 88 (L. van Herpen) of via e-mail l.van.herpen@bernheze.org
Ook zet De Eijnderic tussen 11:00 en 17:00 uur haar deuren open voor publiek. Onlangs is de renovatie opgeleverd en is het complex weer in ere hersteld. Het is een bezoek meer dan waard!

www.eijnderic.nl

Happen-en-trappen in Heeswijk-Dinther
Heemkundekring De Wojstap heeft speciaal voor de Open Monumentendag een hap-en-traproute uitgezet langs prachtige, historische, plekken in Heeswijk-Dinther. Op elk gewenst punt kunt u beginnen en al trappende genieten van al het moois! Op sommige plekken kunt u zelfs een kijkje binnen nemen. Zo komt u ondermeer langs de Abdij van Berne, de Kersouwe en de Hervormde Kerk in Dinther.

U kunt tegen geringe betaling op de verschillende locaties ook genieten van een aantal streekgerechten. U kunt terecht bij:

Kilsdonkse Molen Kilsdonkseweg 4	Speltbier en de huisgemaakte notenolie.
Kasteel Heeswijk Horeca Kasteel 4	Luxe Bernhezer clubsandwich, bestaande uit Kilsdonks Molenbrood met Balkumse ham, kipfilet van poule Den Dungen, Balkumse kruidenkaas en gerookt spek van Slagerij Van den Tillaart uit Vorstenbosch. Prijs € 8,50.
Meierijsche Museumboerderij Meerstraat 28	Museumpannenkoek. Prijs € 1,50.
Oude Raadhuis Dinther Raadhuisplein 9	Kopje koffie of thee met Dintherse Broeder. Prijs € 2,50.
Kasteel Zwanenburg	Maashorstbier. Prijs € 2,00.

De fietsroute is vanaf 6 september 2010 af te halen bij het gemeentehuis in Heesch, de bibliotheek en de VVV-kantoren. Op 12 september is de route  verkrijgbaar bij de diverse happunten. U kunt de route nu al downloaden onderaan deze pagina (twee delen).

Op weg met de historische paardentram
De verschillende activiteiten in Heeswijk-Dinther op een bijzondere manier bezoeken? Dat kan! Er rijdt een historische paardentram, waar u gratis gebruik van kunt maken. Om 11:00 uur zal de tram vanaf Kasteel Heeswijk vertrekken naar de Kilsdonkse Molen waarna achtereenvolgens de Abdij in Heeswijk en de Meierijsche Museumboerderij worden aangedaan. Deze route wordt op de dag twee keer gereden.

Het bruist op Kasteel Heeswijk

Op Kasteel Heeswijk bruist het de hele dag van de activiteiten. Het Sint Willebrordusgilde en de H. Willebrordusparochie organiseren tentoonstellingen.  Nabij het kasteel geeft het Sint Willebrordusgilde diverse demonstraties: kruisboogschieten, bazuinblazen, vendelen, groepstrommen en jeu de boules. U bent hierbij van harte uitgenodigd om ook uw eigen kunsten te vertonen!

Tijdens de rondleidingen wordt stilgestaan bij de bewoners en de 19e eeuwse vernieuwingen. Daarnaast wordt ingegaan op de interieursmaak van de 19^e eeuw. Kinderen kunnen rondom het kasteel de Ridder Robertroute lopen, een koperafdruk (via brassrubbing) maken in de IJzertoren of luisteren naar het verhaal van Jonker Voordenvuyst.

Vanwege Open Monumentendag is de toegang gratis.
Kasteel Heeswijk:  Een verleden met toekomst!

www.kasteelheeswijk.nl

De Meierijsche Museumboerderij, een levendig en speels Open Monument

Op zondag 12 september tussen 11.00 en 16.00 uur is er heel veel te beleven in en rondom het museum aan de Meerstraat 28 in Heeswijk. Er wordt dan in Heesch verbouwd graan gedorst met de antieke dorskast die aangedreven wordt door een paard wat daarvoor zijn rondjes loopt in de zogenaamde ‘manege’. Ook wordt er handmatig met een ‘vlegel’ gedorst. Van het gedorste graan wordt op een later tijdstip brood gebakken. Bezoekers mogen niet alleen kijken maar ook zelf meedoen! Natuurlijk is het prachtige museum zelf ook open. Daar ben je voor even terug in de tijd van 1900 en blijf je je verbazen over het sobere boerenleven van toen; een tijd waarover de museumgidsen prachtige verhalen vertellen. De boer en boerin, gekleed in hun zondagse kleren zijn vanzelfsprekend ook aanwezig! Zij vertellen graag over hun boerderij en gaan maar al te graag met hun bezoekers op de foto. Maar er is nog veel meer! Kinderen kunnen lekker komen spelen. Er zijn heel veel oud-hollandse spelen en spelletjes. Je mag van alles  knutselen, er is een waarzegster die werkelijk alles weet van jouw toekomst.  Je kunt je verkleden als Jet en Jan (Ot en Sien) en dan op de foto gaan met de boer en de boerin. Ook mag je meedoen aan een heuse “workshop  ”RAKU stoken, een techniek waarmee je prachtige beelden kunt maken. Elke deelnemer aan de “Hap-en-Traproute” maar ook ieder ander mag, tegen een bescheiden vergoeding, smullen van de lekkere museumpannenkoek en ook voor (alcoholvrije) drankjes is gezorgd. Vanwege een subsidie van de gemeente Bernheze is er korting op de toegangsprijs. Iedereen mag nu voor 2 euro naar binnen en kinderen tot 12 jaar krijgen daar ook nog een consumptiebon voor een drankje bij!

De Meierijsche Museumboerderij, levendig en speels…voor iedereen.

Voor meer informatie over het museum; kijk op: www.museumboerderij.nl                   

De post in Bernheze
Heemkundekring De Wojstap organiseert in hun heemkamer een tentoonstelling over de post(routes) in Bernheze. Hier kunt u ook meedoen aan een brievenbussenquiz en een mand heerlijke streekgerechten winnen.

Dorpshistoricus Toon van Duren

Heemkundekring Nistelvorst organiseert een tentoonstelling over het leven en werken van Toon van Duren. Directe aanleiding voor dit onderwerp is de schenking van twee manuscripten van Toon van Duren door  Vincent Tonies. Na wat zoeken bleek Nistelvorst ook nog een manuscript te hebben gekregen van de familie Verwijst-Van Hoei uit Uden. De tentoonstelling zal bestaan uit:

-        vele originele (en kopie) manuscripten over het dorp Nistelrode en over

         het religieuze leven in vroeger dagen;

-        vele publicaties over werk en leven van Toon van Duren;

-        foto’s van familie en woning van Toon van Duren;

-        familiestamboom Toon van Duren

-        Geluidfragmenten met getuigenissen over van Duren van twee mensen, die hem goed kenden, namelijk Broer van Gestel en Door van Duren-Timmers (onder voorbehoud)

Aansluitend op het thema ‘Bernheze en de smaak van de 19^e eeuw’ is er voor elke bezoeker koffie met iets erbij van vroeger.

De tentoonstelling in het dorpshuis in Nistelrode is beide dagen (zaterdag 11 en zondag 12 september 2010) open van 11.00 uur tot 17.00 uur en de toegang is gratis. Nistelvorst biedt hiermee alle inwoners gelegenheid om kennis te nemen van het oude Nistelrode zoals Toon van Duren het beschreef en tekende in de eerste helft van de vorige eeuw.

Voor meer informatie www.nistelvorst.nl

Heesch in de 19^e eeuw
Heemkundekring De Elf Rotten organiseert in de Petrus-Emmauskerk een tentoonstelling over de neogotiek in Heesch, waarvan met name de voormalige kerk van Carl Weber een topstuk is. Er zijn tekeningen en foto's te bezichtigen alsook een film over de brand in de kerk in 1961. Verder zijn tekeningen te zien van de in 1868 afgebroken Petruskerk.

www.de-elf-rotten.nl

Open Monumenten Klassendag

Op vrijdag 10 september neemt een aantal basisscholen uit Bernheze deel aan het landelijke project ‘Open Monumenten Klassendag’. Na een introductie in de klas brengen groepen 7 of 8 van basisscholen een bezoek aan de Kilsdonkse Molen. Tijdens een rondleiding krijgen ze uitleg over het monument. Vervolgens verwerken ze de verworven informatie ’s middags weer in de klas.